In het zonnige Ticino krijgt Zwitserland plots mediterrane flair. Het meest zuidelijke en het enige Italiaans sprekende kanton van het land ruilt Alpenhuisjes in voor kleurrijke piazza’s, en aan de oevers van het mooie Lago Maggiore kan je in de schaduw van een palmboom van het strand genieten. In deze gids ontdek je de mooiste plekken in Italiaans Zwitserland: van Ascona en Locarno tot verborgen bergvalleien en tuinen op het water.
Een reis boeken naar Zwitserland? In het hoofd van velen staat dat bijna per definitie gelijk aan hele dagen van de pistes zoeven, en ’s avonds wat stukken brood in een kaasfondue te dabben ter voorbreiding op de après-ski. Ga je in de zomer, dan ruil je de ski’s in voor bergschoenen en trek je door groene Alpenweiden vol grazende koeien die hoorndol (haha) worden van de bel om hun nek. Beiden heerlijke vakanties, maar de bovenstaande beelden hoeven niet altijd realiteit te worden. In het zuiden van Zwitserland ligt immers één kanton waar men de zaken net iets anders aanpakt.
In Ticino kan je nog steeds van de Alpen genieten, maar dan in een op het eerste zicht volstrekt ander land. Aan de oevers van het wondermooie Lago Maggiore worden blokhutten en dennenbossen ingeruild voor zonnige boulevards, Venetiaanse gevels en palmbomen. Zowel qua taal, architectuur, gastronomie en het frequente gebruik van een resem heftige handgebaren lijk je hier in Italië te zitten, maar dat ligt veilig aan de overkant van het water. Geen nood echter: in het enige Italiaanssprekende kanton van Zwitserland houden ze evenzeer van la bella vita. Zij het dan misschien iets ordentelijker – het blijven Zwitsers.
Waarom Ticino bezoeken?
Ticino wordt door de Zwitsers de poort tot het zuiden genoemd, en dat hebben ze niet uit hun perfect gemanicuurde duimen gezogen – Milaan ligt op amper een uur rijden van Lugano. Het zuiden begint echter al in Zwitserland zelf. Aan de oevers van Lago Maggiore kan je zonnen op witte zandstranden, shoppen in designboetiekjes of espresso drinken op pastellen pleintjes. Wie zin heeft in een degelijke pasta hoeft daar ook de grens niet voor over – die zijn hier even lekker.
Toch zijn de bergen nooit ver weg. Op een paar kilometer van de mediterrane stadjes liggen valleien vol diepe kloven, bulderende watervallen en eeuwenoude stenen dorpjes. Wie in de winter een reis boekt kan ’s morgens gaan skiën op de pistes om daarna van een glas rosé te genieten op een zonnig terras langs het water. Het is de combinatie van alles wat je verwacht van een Zwitserse bergvakantie met een hele portie Italiaanse charme, die van Ticino zo’n unieke bestemming maakt. Wij sprongen de TGV op in Brussel en besloten alles eens van naderbij te aanschouwen. De volgende vijf bezienswaardigheden vielen ons het meest op.
De mooiste dingen om te doen in Ticino & Lago Maggiore
Het is bijna onmogelijk om alles wat in Ticino te zien is te bezoeken op één reis. Het kanton is groter en meer divers dan je op het eerste zciht zou denken, en steden als Lugano – met z’n elegante boulevards, musea en levendige sfeer – verdienen een apart bezoek. In de tijd die me gegund was, concentreerde ik me op de westelijke kant van Lao Maggiore en de valleien errond. De hieronder vermeldde dingen bieden dus geen volledig overzicht van wat Ticino te bieden heeft, maar zijn louter plekken die ik zelf heb bezocht en die de beste indruk nalieten.
1. Ascona: kunst, muziek en een sfeervolle promenade aan het meer
Ascona is een piepklein maar mooi stadje dat al jarenlang als populaire vakantiebestemming bekend staat. De promenade langs het water, vol pastelkleurige gevels, terrasjes en palmbomen, is visueel de grootste trekpleister, maar er valt nog meer te zien. Het centrum is een wirwar van kasseistraatjes vol boetiekjes en ambachtelijke winkels, waar je ook een paar interessante stops kunt maken. De San Pietro e Paolo-kerk staat binnenin bijvoorbeeld vol mooie fresco’s en is zeker een bezoek waard.
Ook de kunst- en muziekscène is verbazend divers voor een stadje van deze grootte. In de vroege twintigste eeuw kwamen op de Monté Verità – de “Berg van de Waarheid” maar in se gewoon een heuvel boven de stad – een groep pre-flowerpower hippies samen om er een gemeenschap op te richten rond principes als vegetarisme en (uiteraard: must have boobies) nudisme. Dat trok een hoop kunstenaars en intellectuelen aan die er uit de liefde voor de kunst (boobies) vervolgens ook bleven rondhangen.
Vandaag de dag vind je op de Monté Verità enkel nog een mooie tuin en een museum, maar de kunst en de muziek zijn nooit meer uit Ascona verdwenen. Elk jaar eind juni wordt aan de oevers van het meer JazzAscona georganiseerd. Dan treden heel wat muzikanten op en lopen er fanfares in New Orleans-stijl door de straten. Helaas werd ik een week of twee te vroeg uitgenodigd om het zelf te kunnen meemaken – je zal het altijd zien.
2. Locarno: filmfestivals en historische pleinen
*Linkerfoto door de lieve Mirjam Hart van Een Goede Reis
Locarno ligt naast Ascona aan de overkant van de Maggia en is op veel vlakken een vergelijkbaar stadje, zij het dan iets groter. Het wordt gezien als de zonnigste bestemming van Zwitserland en heeft net als de buren een prettige promenade langs het water lopen. Twee trekpleisters vallen op. Sacro Monte Madonna del Sasso is een bedevaartsoord dat vanop een heuvel over de stad uitkijkt. Je raakt er door een stevig klimmetje of met de kabeltrein vanuit het centrum. De Piazza Grande is dan weer een mooi groot plein vol cafés waar al sinds 1946 het Locarno Film Festival wordt georganiseerd – één van de oudste ter wereld.
De vreemdste plek in Locarno is wat mij betreft de Chiesa Nuova. Da’s een mooi kerkje dat op zich niet zo buitengewoon is, ware het niet dat ze er een uniek reliek hebben uitgestald. In plaats van de gebruikelijke vingerkootjes van één of andere apostel staat er een hele gemummificeerde heilige onder een glazen stolp te blinken. De heilige San Germanus – geen idee welke mirakels de man verrichtte – staat er als een verdroogde zombie in een harnas z’n vergeelde tanden richting sacristie bloot te grijnzen. Gezellig voor tijdens de eerste communie-mis.
3. Isole di Brissago: botanische tuinen op Lago Maggiore
Hoewel zowel Ascona als Locarno leuke bestemmingen zijn voor een aangename vakantie, liggen de grootste trekpleisters in de buurt er een eind buiten. Isole di Brissago bijvoorbeeld, is een eiland – eigenlijk zijn het er twee maar eentje mag je niet op – middenin Lago Maggiore dat via een kort boottochtje vanuit Ascona te bereiken valt. Eens aangekomen wandel je er door een fantastische botanische tuin met meer dan 1500 voornamelijk subtropische plantensoorten.
Die tuin werd in de 19e eeuw aangelegd door barones Antoinette Saint-Léger. Een hoop van de bomen die zij hier plantte staan er nu nog steeds. Jammer genoeg was Antoinette beter in boompjes planten dan in slim investeren, want ze ging failliet en moest de hele boel verkopen aan de Duitse magnaat Max Emden. Die liet er een grote villa bouwen – die de barones vanuit haar nieuwe pauperwoning op het vasteland trouwens nog steeds kon zien liggen – om er vervolgens Hugh Hefnergewijs allerlei seksfeesten in te organiseren.
Na z’n dood werd het feestje helaas opgedoekt en kwamen de tuinen in het bezit van het kanton, waarna ze tot een populaire toeristische attractie uitgroeiden. Da’s trouwens volledig terecht. Hoewel het hier best druk kan zijn, vind je her en der prachtige rust- en zelfs zwemplekjes. Ideaal om een middag naartoe te trekken en open van maart tot november.
4. Val Bavona: één van de meest spectaculaire valleien van Zwitserland
Op een half uur rijden van Locarno ligt Val Bavona. Da’s één van de rotsigste en meest onherbergzame valleien in de Zwitserse Alpen. Dat zorgt voor fantastische verzichten, maar ook voor een ongemeen hard leven voor diegenen die moedig genoeg waren er te gaan wonen. Minder dan twee procent van de oppervlakte is geschikt voor landbouw, waardoor de herders er vroeger met hun kuddes de hoogte in moesten om voldoende gras te vinden.
Vandaag wordt de vallei niet meer permanent bewoond. De dorpjes die je hier tegenkomt, bestaan uit gerenoveerde zomerhuisjes van mensen die de rest van het jaar langs het meer wonen – er is zelfs geen elektriciteit. In de winter woont hier niemand, omdat je door de sneeuw de vallei niet meer uit raakt. Toch zijn die dorpjes van historisch belang, en dat komt voornamelijk door de vele Splüi: huisjes en opslagplaatsen die onder overhangende kliffen of gevallen rotsen werden uitgebouwd of gegraven. Meer dan 1500 van die dingen kan je hier vinden; de Splüia Bèla is waarschijnlijk de spectaculairste.
In de zomer is Val Bavona een fantastische plek om te verkennen, met heel wat fotogenieke uitzichten. Foroglio bijvoorbeeld, lijkt wel een sprookjesdorp en ligt aan de voet van een meer dan honderd meter hoge waterval die van de rotsen dondert. Beneden heeft men er een schommel boven het water geïnstalleerd – Instagrammers weten waarnaartoe. Andere mooie gehuchten zijn Sonlerto, Rodeto en Sabbione. Dat laatste ziet er bijna als een hobbitdorp uit. Je kan hier trouwens – met dank aan de Zwitserse degelijkheid – overal met de bus geraken. Elk min of meer bewoond gehucht in Zwitserland moet immers verplicht bereikbaar zijn met het openbaar vervoer. Hoe lang je vervolgens op een nieuwe bus zult moeten wachten om weer terug te raken is een ander verhaal.
5. Terreni alla Maggia: wijn proeven in Ticino
Gezien Italië letterlijk aan de overkant van het meer ligt, zou je toch mogen verwachten dat er in Ticino wat lekkere wijn te zwelgen valt. En kijk: dat blijkt weldegelijk het geval te zijn. Terreni alla Maggia in Ascone is daar de ideale plek voor. Da’s een domein van 150 hectaren waar ze buiten wijn nog eenhoop andere dingen verbouwen. Zo wordt de meest noordelijke rijst van Europa hier geteeld, die uiteraard voornamelijk voor risotto wordt gebruikt.
Op de twaalf hectaren aan wijngaard die ze hier hebben liggen worden heel wat verschillende druiven gebruikt. Dat uit zich in een gevarieerd aanbod van witte, rode en roséwijnen. Die kan je hier allemaal met een lokaal hapje erbij komen proeven. De merlot die ze hier maken, rijpt drie jaar in eiken vaten uit Frankrijk. Nadien worden die gebruikt om er hun single malt in te bewaren. Inderdaad: ze maken hier ook Zwitserse whisky en gin. Beiden zijn zeer drinkbaar en worden verkocht in flessen die mooi op de kast staan. Ik geef het maar even mee.
Praktische reistips voor Ticino en Zwitserland
**In dit stuk staan een aantal affiliate links naar interessante activiteiten en hotels. Die werden persoonlijk geselecteerd om er zeker van te zijn dat ze een meerwaarde bieden. Ben je al van plan een reis of hotel in Ticino te boeken? Overweeg dan om dat via één van m’n links te doen. Het kost je geen cent extra en ik krijg een kleine compensatie voor m’n schrijfwerk. Alvast bedankt.**
Ticino is een makkelijke bestemming om in rond te reizen, of je nu voor een weekend komt of als deel van een langere reis door Zwitserland. Een beetje plannen kan uiteraard geen kwaad – zeker als het over timing, transport en accommodatie gaat.
Waar overnachten in Ticino? Beste plekken en hotels
In zowel Locarno als Ascona vallen heel wat prima hotels te boeken. Hier zijn er een aantal die je kan bekijken via de links. Wie op een wat meer kosmopolitische plek wil blijven, kan het dichtbijgelegen Lugano overwegen (maar daar ben ik zelf niet geweest).
-Ik sliep in Hotel Belvedere Locarno: een groot, klassiek hotel met een toprestaurant en ruime kamers met balkon. Die kijken uit over Locarno en Lago Maggiore.
–Hotel la Meridiana, Lake & SPA: erg mooi hotel in Ascona aan de boulevard die langs het meer loopt. De meeste kamers hebben een ruim balkon dat recht op het water kijkt, en ze hebben er ook een uitgebreide wellness en een binnenzwembad geïnstalleerd.
–Vista Lakefront Boutique Hotel: nog een prachthotel dat aan dezelfde promenade ligt, met romantische kamers met vergelijkbare balkons met meerzicht. De prijzen zijn heel acceptabel voor Zwitserland.
–Hotel Millennium: klein maar charmant hotel in Locarno met meerzicht, een fantastisch ontbijt en erg vriendelijke bediening. Ook dit hotel ligt in een wat lagere prijsklasse (voor Zwitserland).
–Hotel Remorino: erg mooi boetiekhotel in Locarno. Ligt niet rechtstreeks langs de promenade, maar in het stadje zelf. Ze hebben er een bijna tropisch uitziend zwembad aangelegd. µ
Beste reistijd voor Ticino
De beste periode om Ticino te bezoeken (als je niet komt om te skiën) is waarschijnlijk van april tot oktober. Dan is het weer op z’n minst mild en vaak warm, en komt het Mediterrane karakter van de regio echt tot leven. In de lente staan de tuinen in bloei en is er wat minder volk, terwijl zomers ideaal zijn voor zwemvakanties aan het meer, trektochten door de valeien en zwoele avonden langs het water.
Juli en augustus zijn het warmst en het drukst, maar dit zijn ook de maanden waarin festivals als JazzAscona plaatsvinden. De vroege herfst is ook een topperiode, met aangename temperaturen, druivenoogsten en wat minder toeristen. Winters zijn nog kalmer en minder geschikt om aan sightseeing langs het meer te doen, al zijn de skipistes dan uiteraard open.
Hoe bereik je Ticino
Heel Ticino is goed verbonden met het openbaar vervoel en valt verbazend makkelijk te bereiken.
-Met de trein: het efficiente spoornetwerk van Zwitserland maakt van in Ticino geraken kinderspel. Dankzij de Gotthardtunnel liggen steden als Zurich en Lucerne plots een stuk dichterbij. Locarno, Ascona en Lugano vallen allemaal makkelijk per trein te bereiken. Ben je van plan door heel Zwitserland te reizen is een Swiss Travel Pass aanschaffen waarschijnlijk een goed idee. Daarmee neem je voor een vaste periode gratis al het openbaar vervoer, en je krijgt bovendien gratis toegang tot meer dan 500 musea en attracties. Boek hier je pas.
-Vanuit Italië: Milaan ligt op maar een uurtje rijden (trein of auto) afstand, waardoor Ticino een populaire dagtrip vanuit Noord-Italië is.
-Met de auto: wie met de wagen is wint wat aan flexibiliteit, zeker wanneer je valleien als Val Bavona bezoekt, al kan parkeren in de stadjes aan het meer wel een probleem worden in het hoogseizoen.
Vervoer in Ticino (met het Ticino Ticket)
Wie in Ticino overnacht, ontvangt altijd een Ticino Ticket bij aankomst in het hotel, de camping of het hostel. Met dit ticket kan je binnen het kanton alle openbare vervoer gebruiken en krijg je korting op heel wat attracties (wie enkel in Ticino blijft hoeft dus geen Swiss Pass aan te kopen).
Tours & activiteiten in Ticino
Er vallen heel wat activiteiten te boeken in Ticino, waaronder verschillende boottours en dagtrips vanuit Milaan en andere Italiaanse steden. Check GetYourGuide voor een volledig overzicht.
Meer lezen
Voor meer informatie over Zwitserland als toeristische bestemming, klik hier.
Voor alles dat je wil weten over Ticino, klik hier.
Verder link ik hier nog even het blog van Daphne van Road to Wander, die samen met Mirjam braaf voor me wilde waterval-poseren.
Wie ’s winters naar Zwitserland wil maar niet kan skiën, kan inspiratie opdoen in m’n artikel over Interlaken. Voor een aantal andere Europese trips, lees m’n stukken over Duisburg, Noordwijk, Friesland, Praag, De Vaucluse, Schotland en Amsterdam-Noord.
(Foto van Lago Maggiore onderaan ook van de hand van Mirjam)
No Comments