Luzern (ook Lucerne genoemd) is ongetwijfeld één van de mooiste steden van Zwitserland. Het elegante oude centrum, het uitgestrekte meer ernaast en het panorama van besneeuwde bergtoppen rondom zorgen samen voor een moeilijk te overtreffen decor. Achter die fotogenieke façade gaat echter een verrassend avontuurlijke bestemming schuil. In Luzern kan je bijvoorbeeld in een voormalige gevangenis overnachten, in je eigen saunaboot het meer op trekken en zelfs in een duikboot scheepswrakken bezoeken. In dit artikel ontdek je waarom Luzern veel meer is dan een klassieke citytrip, en welke verrassende ervaringen je er absoluut niet mag missen.
Weinig mensen zullen het in hun hoofd halen Zwitserland lelijk te noemen. Qua pure natuurpracht is het één van Europa’s mooiste bestemmingen. Magnifieke bergen, frisgroene alpenweiden vol rinkelende koebeesten, eindeloze meren als spiegels en pittoreske rode treintjes die door al dit moois heen tuffen – niet zelden over één of ander duizelingwekkend viaduct. Het oog wil ook wat, en in Zwitserland heeft het niet te klagen. De gemiddelde Zwitserse stad overweldigt me net iets minder snel. Uiteraard vallen overal wel interessante dingen te ontdekken (Locarno in het Italiaans sprekende Ticino ziet er bijvoorbeeld uitermate gezellig uit), maar heel wat skioorden en zelfs sommige grotere steden zijn niet bepaald architecturale hoogvliegers. Naar Zwitserland kom je vooral voor de natuur, de skipistes en de frisse berglucht. Zo dacht ik tot voor kort tenminste.
Dat hele idee kon echter bij het huisvuil toen ik in Luzern de trein uitstapte (een uurtje vanuit Zürich). Da’s een stad van nog geen honderdduizend inwoners, maar puur visueel en historisch voelt alles er veel groter aan. De prachtige setting draagt daar uiteraard toe bij. De iconische Mount Pilatus is er het voornaamste ijkpunt: de patroonberg van de stad die van zowat overal in Luzern te zien valt. Het quasi autovrije oude centrum ligt langs de rivier Reuss en is een klein doolhof van kasseistraatjes en trappen, opgefleurd door met fresco’s beschilderde gildehuizen. Wie de extreem fotogenieke kapelbrug oversteekt komt in de Kleinstadt terecht. Da’s een wat nieuwer maar bijna even sfeervol stadsdeel, dat barst van de lokale winkeltjes en restaurants. Voor kuieraars, windowshoppers en iedereen die van gezelligheid houdt, vallen in Luzern heel wat kilometers af te sjokken.
Wat te doen in Luzern: ontdek de alternatieve kant van de stad
Toch is Luzern meer dan een aangename wandel- en winkelstad. Ook buitenmensen en avonturiers zullen zich hier niet snel vervelen. Vanuit het centrum loopt een mooie promenade kilometerslang naast het meer. Dat kan je met allerlei bootjes bevaren, en langs de oevers vind je ligweiden en strandbaden. In de bergen rondom vallen honderden kilometers aan wandelroutes te verkennen, die je indien gewenst (ze zijn er toch) zelfs met een ingehuurde alpaca tot een goed einde kan proberen brengen.
Luzern zelf is niet echt een skibestemming, maar op minder dan anderhalf uur kan je vanuit het station tot op de top van de wat verder gelegen en meer dan 3.000 meter hoge Titlis raken – waar zowat het meest sneeuwzekere skigebied van centraal Zwitserland ligt. In Luzern bepaal je zelf hoe spannend je bezoek wordt. Traditionele citytrip met een glühwein op een terrasje? Kan perfect. Je daar niets van aantrekken en een hoop vreemde dingen boeken? Werkt evengoed. In dit artikel probeer ik beide zaken evenwichtig te combineren, te beginnen met een bezoek aan de grootste plaatselijke trekpleister.
1. De Kapelbrug en de Watertoren: dé bezienswaardigheden van Luzern
Het meest iconische beeld van Luzern is zonder twijfel dat van de houten Kapelbrug die schuin over de Reuss loopt, met Mount Pilatus in de achtergrond. Het is één van de meest gefotografeerde plekken van Zwitserland en vooral ook een erg mooi plaatje. Deze overdekte brug werd al in de 14e eeuw in elkaar getimmerd, en verbindt de oude stad met de buurt waar nu het station ligt. De brug is meer dan 200 meter lang en maakte ooit deel uit van de vestingwerken van de stad. Een paar eeuwen later werden aan de binnenkant van het dak meer dan 150 panelen toegevoegd, waarop de geschiedenis van Zwitserland en het leven van de plaatselijke heiligen wordt afgebeeld.
Vredig zicht, dat de stad een middeleeuws tintje geeft – zeker op dinsdag en zaterdag als op de rivieroever een markt staat opgesteld. Toch stamt een aanzienlijk deel van de brug niet uit de middeleeuwen maar uit het jaar des Heren 1994. Da’s misschien wat teleurstellend, maar men kan er weinig aan doen. Een jaar eerder stond de brug immers in lichterlaaie – meteen goed voor een gezamenlijk stedelijk trauma. Wel nog origineel is de Watertoren (Wasserturm) naast de brug, die meteen de hele setting compleet maakt. Die is nog dertig jaar ouder dan de Kapelbrug zelf. Vandaag de dag is het een gezellige toeristische attractie, vroeger deed de toren dienst als een gevangenis en zelfs als een folterkamer.
2. De Spreuerbrücke: één van de meer lugubere bezienswaardigheden in Luzern
Een paar honderd meter achter de Kapelbrug, ligt met de Spreuerbrücke (“Molenbrug”) een bijna identiek maar veel minder bezocht exemplaar klaar. Op het eerste zicht zie je bijna geen verschil, tot je de panelen in het afdak opmerkt. Daar staat deze keer geen Zwitserse geschiedenis op maar een hoop lugubere taferelen waarin skeletten en kadavers allerlei nietsvermoedende middeleeuwers richting hiernamaals proberen te sleuren.
Deze zogenaamde “Totentanz” schilderijen werden geplaatst om de occasionele wandelaar er aan te herinneren dat elke gezette stap er eentje dichter bij de dood is. Rijk of straatarm, machtig of zwak, knap of gatlelijk: binnen een paar jaar staat er toch evenveel gras op onze buik. Wie de boodschap begrepen heeft en voor het te laat is nog snel even te biechten wil, vindt aan de overkant van het water met de Jesuitenkirche een prachtige barokke (en gratis te betreden) kerk om alle zonden in los te laten. Hoe ging die Onze Vader ook alweer?
3. Slapen in een gevangenis in Luzern: Hotel Barabas
In Antwerpen wordt de gevangenis wel eens “Hotel de Houten Lepel” genoemd, maar om er echt de nacht te mogen doorbrengen zal je toch eerst een bank moeten overvallen. In Luzern maken ze het je net iets makkelijker en kan je gezellig een kamer boeken in een (voormalig) cellenblok.
Hotel Barabas – mijn vaste stek voor de hele trip – ligt middenin de oude stad en is waarschijnlijk het meest unieke hotel in de wijde omgeving. Het gebouw stamt uit 1862 en diende meer dan honderd jaar als de centrale gevangenis van Luzern. Eind jaren negentig kwam het pand leeg te staan en werd het uiteindelijk omgebouwd tot hotel.
Het leukste aan die transformatie is dat men aan het gebouw op zich eigenlijk niet veel veranderde. De gangen zien er nog steeds uit als hoe je ze in een cachot verwacht. Verder zijn de kamerdeuren gewapend en hebben ze een kijkluik (geen zorgen: er zit nog een deurtje tussen, niemand komt naar je blote kont loeren). De kamers tenslotte, werden met alle nodige basisfaciliteiten uitgerust, maar voelen nog steeds aan als de cellen die ze oorspronkelijk waren – inclusief tralies aan het venster.
Het hotel werd genoemd naar een artiest die hier ooit een paar maanden vastzat omdat hij niet naar het leger wou. Hij beschilderde de muren er met fresco’s van alles wat hij miste. In deze exacte rangorde waren dat blijkbaar: schaarsgeklede vrouwen, drank en lekker eten. Z’n kunstwerken vallen nog steeds te bewonderen in de gemeenschappelijke ruimte op de eerste verdieping. Ik had alvast een aangenaam verblijf in Hotel Barabas, en het is meteen één van de goedkopere hotels in Luzern. Ze hebben er trouwens ook groepskamers voor zes personen.
4. De Museggmuur: wandel langs de historische stadsmuur van Luzern
Vlak achter Hotel Barabas staat een ander iconisch bouwwerk van Luzern. De Museggmuur is de oude vesting van de stad en dateert uit de 13e eeuw. Met een lengte van bijna 900 meter is het de langste nog bewaard gebleven stadsmuur van Zwitserland. Oorspronkelijk stonden hier dertig torens in twee ringen, maar vandaag staan er nog maar negen van recht. Vier daarvan kan je vrij bezoeken en beklimmen van april tot november. Voor mij was dat (ik was er eind maart) nog net wat te vroeg, maar gelukkig viel ook naast de torens een aangenaam parcours te verkennen met leuke uitzichten over de stad. Achter de muur ligt een pad dat langs allerlei sportvelden en weiden met Schotse hooglandkoeien tot aan de andere kant van de oude stad leidt. Perfect uitje voor wie de benen eens wil strekken zonder er de stad voor uit te moeten.
5. De Leeuw van Luzern: het bekendste monument van de stad
Op een korte wandeling van de Museggmauer staat – rechtstreeks in een oude zandsteengroeve gebeiteld – het meest unieke kunstwerk van Luzern. De Leeuw van Luzern is een werk dat gemaakt werd om de 750 leden van de Zwitserse Garde te eren die gedood werden tijdens de Franse Revolutie. Voor ze voltijds als portier voor de paus gingen werken, waren dat (buiten uiteraard The A-Team) zowat de beste huurlingen ter wereld. Helaas werd de Franse koning net nadat hij ze had ingehuurd, in een guillotine van z’n hoofd verlost. Verkeerde plaats, verkeerde tijd, noemen ze dat dan.
Het resulterende beeld stelt een erg dramatische leeuw voor, die een schild van de Franse monarchie omarmt met een afgebroken speer in de zij. Het arme beest ziet er zo triest en verslagen uit dat zelfs Mark Twain er iets over schreef. “Het meest treurige en ontroerende stuk steen ter wereld”, noemde hij het. Los daarvan is het een vrij indrukwekkend monument, op een vredige plek in de binnenstad.
Als je er dan toch al bent, kan je meteen even binnenlopen bij het vlakbij gelegen Bourbaki Panorama. Da’s een massief indoorschilderij dat op een cirkelvormige wand van 360 graden werd geschilderd (vergelijkbaar met dat van Waterloo). Het beeldt de vlucht van 87.000 Franse troepen af, die nadat ze verslagen werden tijdens de Frans-Pruisische oorlog (1871), asiel zochten in het neutrale Zwitserland. Dat vormde meteen ook de grote vuurdoop van het Rode Kruis, dat een paar jaar eerder in Zwitserland was opgericht (het kruis in hun logo werd inderdaad geïnspireerd door de Zwitserse vlag).
6. Verkehrshaus Luzern: het populairste museum van Zwitserland
Toen men me meldde dat Luzern over een enorm “verkeersmuseum” beschikte, werd ik daar eerlijk gezegd niet meteen wild enthousiast van – voornamelijk omdat ik me het ietwat knullige verkeersparkje in het Rivierenhof naast m’n middelbare school voorstelde. Toen men er vervolgens aan toevoegde dat het Verkehrshaus met voorsprong het populairste museum van het land was, spitste ik m’n oren toch al wat meer. Op m’n laatste dag in de stad besloot ik een bezoek te plegen.
Het Verkehrshaus (in het Engels het Swiss Museum of Transport) is een gigantisch complex van verschillende zalen dat een tweetal kilometer buiten het centrum ligt. Je kan er over de mooie promenade langs het meer recht naartoe wandelen. De Duitse naam van het museum dekt de lading trouwens hoegenaamd niet: er valt enorm veel te ontdekken. Je ziet hier alles staan van locomotieven en schepen tot oude vliegtuigen van SWISS. In een soort reusachtige Matchbox toonkast hebben ze er ook een fantastische collectie oldtimers en sportwagens staan, die je er met een automatische vorklift één voor één kan uithalen. Zelfs de Formule 1 bolide van Max Verstappen staat er tentoon.
Ook te zien: de oudste toeristische duikboot ter wereld, een hoop antieke kabelliften, een uitgebreide ruimte-expositie (met een grote draaiende cabine waarin je de zwaartekracht in vraag begint te stellen) en het grootste planetarium van het land. Mooie verzameling, waar je je – zeker met kinderen die van auto’s en treintjes houden – makkelijk een hele dag in kan bezighouden.
7. Gameorama Luzern: een uniek en interactief gamemuseum
Het Swiss Museum of Transport is fantastisch, maar m’n favoriet museum in Luzern is toch wat kleinschaliger. Op een paar minuten wandelen van de Kapelbrug ligt Gameorama. Dat ziet er langs buiten niet al te spectaculair uit, maar binnenin vind je zowat de meest uitgebreide collectie aan klassieke spelconsoles, pc’s en games die je eender waar zal zien. Wat het geheel nog leuker (en veel meer dan gewoon een museum) maakt is het feit dat je op al die consoles gewoon lekker spelletjes mag spelen.
Alles hebben ze er, van het allereerste Pong-spel tot een aantal van de oudste Apples, stokoude Ataris en de klassieke Nintendoconsoles. PlayStation is uiteraard ook van de partij en je kan er een aantal PC-klassiekers uit m’n eigen jeugd uitproberen: Doom II, Quake III Arena en Age of Empires II bijvoorbeeld – ik ging er nog net niet uit pure nostalgie van janken. Zelfs die oude rechthoekige doosjes met één simpel spelletje die Nintendo uitbracht voor de Game Boy op de markt kwam kan je hier uitproberen.
Voeg daar nog een hoop klassieke arcadekasten, een dozijn prachtig afgewerkte flipperkasten (die van de Addams Family is een technologisch kunstwerk) en een hoek om board games in te spelen aan toe, en je krijgt één van de meest unieke en interactieve musea waar ik ooit ben geweest. Veertienjarige Fortnite-verslaafden allerlanden: neem hier eens een kijkje, en besef dat “multiplayer” vroeger soms betekende dat je een controller tegen je bek gesmeten kreeg omdat je broer z’n zoveelste smadelijke FIFA-pandoering niet kon verkroppen.
8. Vaar met een saunaboot op het Meer van Luzern
Tot ver buiten de stad valt in Luzern heel wat te beleven. Eén van de grootste redenen daarvoor is natuurlijk het uitgestrekte meer dat er vlak naast ligt. Daar kan je een aantal compleet unieke ervaringen boeken. Bij Seehotel Kastanienbaum ligt bijvoorbeeld een saunaboot te dobberen. Moet je mij geen twee keer vragen.
Het gevaarte in kwestie is een quasi vierkante elektrische boot waar men naast een vrij ruime sauna ook een klein zonnedek op heeft gemonteerd. Daarmee kan je op eigen krachten het meer op varen, om op een idyllische plek naar keuze de motor stil te leggen en met een drankje in de hand van de zon te genieten. Na elke saunasessie kan je vervolgens rechtstreeks het ijskoude water induiken: heerlijk. Voor een even leuk alternatief moet je naar Interlaken: daar kan je in een drijvende jacuzzi het meer op.
9. Subspirit Luzern: in een duikboot naar de bodem van het meer
Zelfs onder water hoef je je in Luzern niet te vervelen. De Subspirit is de enige commerciële duikboot in de Zwitserse meren: een gevaarte van 5.5 meter en 6.5 ton, oorspronkelijk gemaakt voor wetenschappelijk onderzoek maar vijf jaar geleden omgebouwd zodat er ook toeristisch mee gedoken kon worden.
Vier passagiers kunnen mee aan boord, en om het geheel compleet veilig te houden is heel wat onderhoud, technologie en vooral mankracht nodig. Daarom is dit normaal gezien een activiteit voor mensen met een erg stevige portemonnee, maar omdat ze de foto’s konden gebruiken, mocht ik een keertje mee de dieperik in. Da’s enorm spectaculair. Het is verbazend hoe snel alles onder water volstrekt donker wordt. Vanaf een meter of twintig begint het licht al te vervagen en zit je in de zogenaamde twilight zone.
Toen we op 85 m diepte bij de bodem aankwamen was het pikdonker en gingen de buitenspots aan. Die schenen recht op het wrak van de Vitzanove: een passagiersschip dat eind jaren negentig zonk tijdens een storm. De twee mensen aan boord konden zich tijdig uit de voeten maken, dus je kan vanuit de Subspirit zonder schuldgevoel binnenkijken. Dat mag je trouwens letterlijk nemen, want het schip werd verbazend goed bewaard en de deur naar de stuurhut staat open. Fantastische ervaring: lichte Titanic flashbacks inclusief.
10. Mount Pilatus: dé daguitstap vanuit Luzern voor natuur en avontuur
De tweede natuurlijke trekpleister van Luzern is uiteraard Mount Pilatus: één van de populairste daguitstappen vanuit de stad. Er zijn twee manieren om de Pilatus op te raken. Vanuit Kriens (rechtstreekse bus aan het station van Luzern) kan je verschillende panoramische gondels nemen (tickets hier) die je boven bos en alpenweide tillen, tot je na een hele tijd uiteindelijk aankomt op Pilatus Kulm: de top.
Voor een nog uniekere methode moet je naar de andere kant van de berg, waar je via Alpnachstad de steilste tandradbaan ter wereld recht naar de top kan nemen (met een maximale helling van bijna 50% – extreem voor een trein).
Aan de tussenstations beginnen allerlei wandelroutes, maar op de top kan je uiteraard genieten van een prachtig uitzicht. Vanaf het Oberhaupt-platform kan je kilometers ver uitkijken over het Vierwoudstrekenmeer (de officiële naam van het Meer van Luzern) en de eindeloze ruggen van de omliggende Alpen (je zou het niet zeggen als je erbovenop staat, maar Pilatus is maar een vooralp). Het zogenaamde Drakenpad is een korte route langs de bergkam, die je door allerlei indrukwekkende rotsformaties en uitzichten een aantal van de mythen en legendes van de berg bijbrengt (Here be dragons!).
11. Lekker eten in Luzern: lokale specialiteiten en restaurants
In Luzern vallen heel wat aangename dingen te smikkelen, maar twee specifieke zaken wilde ik jullie niet onthouden. In het traditionele Restaurant Pfistern in het centrum aan het water, kan je een Kügelipastete bestellen. Da’s een iconisch streekgerecht uit het kanton: een koepelvormig gebak van korst- of bladerdeeg, gevuld met een rijke, romige ragout van kalfsvlees en champignons.
Nog specialer was het Raclette-diner met kaassommelier Roly Lobsiger, waar ik in Hotel Wilden Mann (meer bepaald in Taverne zur Alten Münz: een klein historisch zijgebouwtje) van mocht genieten. Wat aardappelen, gepekelde groentjes en een hele plank aan verschillende soorten kaas om er over te smelten: het leven kan soms eenvoudig zijn. Voeg daar nog een tafel vol praatgraag gezelschap aan toe en het wordt al snel een topavond. Over me zat bijvoorbeeld een vrouw die nog op Bubbles had gebabysit: de aangeklede chimpansee van Michael Jackson – geen grap, er was fotobewijs.
PS: dit raclette-diner valt enkel op de tweede woensdag van de maand te boeken. Je zal dus wat geluk moeten hebben.
Praktische reistips voor Luzern en Zwitserland
**In dit artikel staan een aantal affiliate links naar interessante activiteiten of hotels. Ben je al van plan een hotel of tour in Luzern te boeken? Doe het dan aub via één van m’n links. Het kost je geen cent extra, en zo krijg ik een kleine vergoeding voor m’n schrijfwerk. Dankjewel.**
Meer informatie over Luzern
Voor alles wat je als toerist over Luzern wil weten, surf naar: www.luzern.com.
Voor Zwitserland als toeristische bestemming, ga naar: www.myswitzerland.com.
Veel dank voor de goede zorgen aan de lieve Leandra en Tamara van de toeristische dienst. Zij stelden zich trouwens compleet onbaatzuchtig kandidaat om me te vergezellen op zowel de saunaboot als in de Subspirit. Een hele opoffering inderdaad, zeker in vergelijking met het spannende kantoorwerk dat ze ervoor hebben moeten laten liggen. 😉
Reizen met de trein in Zwitserland: de Swiss Travel Pass
Zwitserland is één van de beste en handigste landen ter wereld om per trein te verkennen. Treinen zijn hier stipt en comfortabel en kunnen je tot in de kleinste gehuchten brengen. Wie veel wil bezoeken en niet elke keer een ticket wil kopen, schaft zich best een Swiss Travel Pass aan. Daarmee kan je in een door jou gekozen periode onbeperkt reizen met trein, bus en boot (ook op het Meer van Luzern). Je krijgt vaak ook korting op bergbanen zoals die naar Mount Pilatus.
Hotels in Luzern
Wie toch liever niet in een cel slaapt (your loss) vindt in Luzern nog heel wat andere leuke plekken. Hier zijn drie hooggewaardeerde hotels in verschillende prijsklassen.
–Capsule Hotel Lucerne Old Town (budget): een capsulehotel zoals je ze in Japan ziet, maar dan supermodern en erg hip ingericht. Ligt in de oude stad, vlakbij de Leeuw van Lucerne.
–Hotel Des Alpes (midrange): charmant hotel in de oude stad, met zicht op het water en de Kapelbrug. Ideale locatie, netjes en prijzen die voor Zwitserland zeker meevallen.
–Hotel des Balances (Luxe/boutique) : ligt op quasi dezelfde locatie, maar dan als puur high-end hotel met prachtige kamers. Topervaring, maar je portefeuille zal het geweten hebben.
Tours & activiteiten in Luzern
Uiteraard kon ik niet alle activiteiten in Luzern in m’n artikel zetten. Op GetYourGuide staat een uitgebreide lijst.
Internet in Zwitserland: eSIMs en mobiele data
Zwitserland hoort niet bij de EU-roamingzone, dus mobiel internet kan voor wie dat niet doorheeft erg duur uitvallen.
Voor je in Zwitserland arriveert, koop je best een lokale eSIM. Zelf gebruik ik al jaren de eSIMs van Airalo. Airalo is een app waarmee je in een paar klikken mobiele data kan kopen voor zowat elk land ter wereld. Installeer alles thuis en activeer de simkaart na de landing: klaar is kees.
Hoeveel dagen heb je nodig in Luzern?
Voor Luzern zelf heb je aan twee dagen voldoende om de belangrijkste bezienswaardigheden te zien, het meer te ervaren en de stad rustig te verkennen. Voeg een extra dag of twee toe als je de bergen in trekt of meer buitenactiviteiten wil doen.
Zin in een andere trip?
Wil je een ander deel van Zwitserland verkennen? Lees dan m’n artikels over Ticino, Interlaken of het Coverfestival in Davos.
Meer zin in een andere Europese stad? Praag, Nantes, Warschau, Ostrava of Cascais zijn ook leuk.
No Comments